یاران و شاگردان عبدالقاهر جرجانی

 1- امام شیخ ابوعامر فضل بن اسماعیل تمیمی جرجانی (ز 458ه.ق)، ادیب، ناظم، نویسنده و نحوی معروف و صاحب آثاری چون البیان فی علم القرآن، سلوة الغرباء و عروق الذهب من اشعار العرب که از یاران و همراهان عبدالقاهر بود. وی را از شاگردان عبدالقاهر نیز بر شمرده اند که صحیح نیست زیرا بنابر منابع موجود، احتمالاٌ ابوعامر از لحاظ سن از عبدالقاهر بزرگتر بوده و چنانکه باخرزی در دمیة القصر آورده عبدالقاهر در وصف او ابیاتی اینچنین سروده است:« ما ابوعامر سوی اللطف شیء / انه جملة کما هو روح / کل ما لا یلوح من سر معنی / عند تفکیره فلیس یلوح»، باخرزی کسی است که در سال 444ه.ق به جرجان آمد، از نزدیک با امام ابوعامر ملاقات داشت و از او در تألیف دمیة القصر بهره ها برد اما هیچگونه اشاره ای به شاگردی او نزد عبدالقاهر نکرده است. باخرزی درباره عبدالقاهر می نویسد:« اتفقت علی امامته الالسنه». 

2- احمد بن عبدالله مهاباذی ضریر [نابینا] (م500ه.ق)( مهابادی(م بعد از 471 ه.ق، حدود 500 ه.ق)، مهاباد، قریه ای مابین قم و اصفهان است.)، دانشمند نحوی که صاحب شرحی است بر اللمع اثر ابن جنی باجی.  

3- ابونصر احمد بن ابراهیم بن محمد شجری (م 470ه.ق). یاقوت می نویسد سلامة بن غیاض شامی کفرطابی نحوی در انتهای نسخه ای از کتاب المقتصد در ری، نوشته ای را به خط خود آورده بدین شرح که برادر فقیهم ابونصر احمد بن ابراهیم بن محمد شجری- ایدالله-  این کتاب را از ابتدا تا انتهایش بر من به صورت ضبط و تحصیل خوانده است و عبدالقاهر آن را به خط خود در رمضان المبارک سال 454 ه.ق با حمد و سپاس پروردگار و صلوات بر رسول الله و خاندانش نگاشته است. 

4- ابو زکریا یحیی بن علی بن حسن بن محمد بن موسی بن بسطام شیبانی نحوی لغوی، مشهور به ابن خطیب تبریزی (م 502 ه.ق)، از مدرسان نظامیه بغداد و از امامان لغت که در طلب دانش به سرتاسر عالم سفر می کرد و کتاب « سماه الملخص» در چهار جلد از آثار اوست. 

5- مجیرالدوله کیا ابوالفتح علی بن حسین اردستانی طغرایی، وزیر سنجر بن ملکشاه سلجوقی، از نویسندگان بزرگی که به نص زمخشری در « الزجراء بالصغار عن معارضة الکبار»، شاگرد جرجانی در علم نحو  بود. وی بر کتاب دلائل الاعجاز اعتراضاتی بجا آورده است. 

6- علی بن محمد بن علی بن ابو الزید فصیحی استرآبادی (م516ه.ق)، نحوی بزرگی که بعد از خطیب تبریزی استاد نظامیه بغداد شد. قاضی نورالله می نویسد: شاگرد عبدالقاهر جرجانی و استاد ملک النحاة بود، مصرع: اینچنین استاد و شاگردی که دید؟ 

7- ابوالمظفر محمد بن ابی العباس بن احمد ابیوردی کوفنی (م 507 ه.ق)، ادیب، لغت شناس، شاعر، نسب شناس و محدث شیعی. 

8- ابوالحسن علی بن حسین بن علی ضریر باقولی اصفهانی نحوی، صاحب کتاب های شرح اللمع، کشف المشکلات و ایضاح المعضلات فی علل القرآن.