کلام موزون و منظوم در زبان های باستانی

درباره وجود شعر در ایران باستان و تفاوت آن با شعر دوره میانه و نو، پیش از این مطالبی گفته شد. آنچه از این بحث نتیجه شد، آن است که شعر به اعتقاد بیشتر، شعر هجایی بوده اما کوتاهی و بلندی هجا مورد نظر نبوده است بنابراین تساوی مصراع ها بدان گونه که در شعر عروضی وجود دارد در شعر فارسی کهن رعایت نمی شده است. شعر مانوی در این باره گواهی روشن است. اشعار مانوی از دیدی به شعر نو فارسی نزدیک است، یعنی طول مصراع ها با یکدیگر مساوی نیست؛ اما تشخیص شمار هجاها در شعر ایران باستان چندان ساده نیست؛ زیرا تلفظ دقیق واژه ها امروز آن گونه که بتوان با اطمینان شماره هجاها را در آنها مشخص کرد، امکان ندارد و اصولاً در زبان فارسی میانه شیوه فراگویی واج ها و تلفظ کلمات در هاله ای از ابهام قراردارد و به گونه ای است که تشخیص هجاها و جای تکیه ها را نمی توان به سادگی بازشناخت.