کارکرد ارجاعی و کارکرد ادبی زبان

سیدمهدی جلیلی

«کلام بر دو قسم است: قسم اول کلامی است که با دلالت لفظ تنها، از آن به مقصود گوینده ارتباط می‌یابیم. این قسم کلام را وقتی می‌آوریم که مثلاً بخواهیم خروج "زید" را بر سبیل حقیقت(نه مجاز) اطلاع دهیم. در این صورت می‌گوییم: "خَرَجَ زیدُ" یا می‌خواهیم از رفتن"عمرو" خبر دهیم، می‌گوییم: "عَمروُ مُنطَلِقُ." 
قسم دیگر کلامی است که از طریق آن به دلالت لفظ تنها به مقصود اصلی کلام ارتباط نمی‌یابیم. بلکه از لفظ علاوه بر معنایی که وضع لغوی آن اقتضا می‌کند دلالت دومی را ادراک می‌نماییم که به واسطه‌ی آن به غرض اصلی گوینده آگاه می‌شویم. مدار این نوع کلام ها بر کنایه و استعاره و تمثیل است. البته مثال‌هایی در این زمینه به طور مشروح قبلاً آورده ایم.»