واژه نامه الفبایی واج شناسی

واج‌شناسی آوایی Acoustic Phonetics
 

تکیه، لهجه Accent
 

انسدادی-سایشی (مانند “چ” در “چشم”) Affricate

واج‌گونه، هم‌واج (تغییرات واجی یک واج که معنی کلمه را تغییر نمی‌دهد) Allophone
 

لثوی (مانند “ت” و “د” در “تار” و “دار”) Alveolar
 

ناسوده، تقریبی (مانند “ل” و “ر”) Approximant
 

واج‌شناسی تولیدی Articulatory Phonetics
 

همگون‌سازی (تغییر یک واج تحت تأثیر واج مجاور) Assimilation
 

واج‌مصوت پسین (مانند “و” در “دو”) Back Vowel
 

دولبی (مانند “ب” و “پ” و “م”) Bilabial
 

واج‌مصوت اصلی Cardinal Vowel
 

واج‌مصوت میانی Central Vowel
 

پایان‌بست (همخوان یا همخوان‌های پایانی هجا) Coda
 

هم‌تولیدی (تأثیر واج‌های مجاور بر یکدیگر در تولید) Coarticulation
 

همخوان، صامت Consonant
 

تاجی (واج‌هایی که با تیغه یا نوک زبان تولید می‌شوند) Coronal
 

دندانی (مانند “ث” و “ذ” در عربی) Dental
 

علامت آوایی، نشانه‌ی واجی Diacritic
 

ویژگی تمایز‌بخش (ویژگی‌هایی که واج‌ها را از هم متمایز می‌کنند) Distinctive Feature
 

واج‌مصوت مرکب، دونگاره (ترکیب دو واج‌مصوت در یک هجا) Diphthong
 

درج واج، افزودن واج Epenthesis
 

پرانشی Ejective
 

ویژگی Feature
 

هندسه ویژگی‌ها Feature Geometry
 

پای واجی (واحدی در وزن‌شناسی) Foot
 

فرمانت (نواحی تقویتی در طیف صوتی واج‌مصوت‌ها)  Formant
 

تقویت، شدید شدن (تغییر واج از ضعیف به قوی) Fortition
 

واج‌مصوت پیشین (مانند “ای” در “سیب”) Front Vowel
 

پذیرش عمومی: چاکنایی (مانند “ء” و “ه”) Glottal
 

همسان‌سازی، تشدید (طولانی‌تر شدن واج) Gemination
 

ایست چاکنایی (مانند توقف ناگهانی در ابتدای “اَمر”) Glottal Stop
 

نیم‌واج، ناسوده لغزان (مانند “ی” در “یار” و “و” در “وای”) Glide
 

هم‌جایگاهی (واج‌هایی که در یک جایگاه تولید می‌شوند) Homorganic
 

فرااصلاح Hypo correction
 

واج‌مصوت بالا High Vowel
 

ایامب (پای واجی شامل یک هجای ضعیف و یک هجای قوی) Iamb
 

میانوند (وند میان کلمه)  Infix
 

آهنگ، نغمه  intonation
 

الفبای آوایی بین‌المللی (International Phonetic Alphabet (IPA

 

لبی Labial
 

لبی-دندانی (مانند “ف” و “و” در انگلیسی) Labiodental
 

حنجره Larynx
 

کناری (مانند “ل”) Lateral
 

تضعیف (تغییر واج از قوی به ضعیف) Lenition
 

واج‌شناسی واژگانی Lexical Phonology
 

روان (شامل کناری‌ها و ناسوده‌ها مانند “ل” و “ر”) Liquid
 

محل تولید Locus
 

واج‌مصوت پایین Low Vowel
 

شیوه تولید Manner of Articulation
 

قلب مکانی (جابجایی واج‌ها در یک کلمه) Metathesis
 

واج‌مصوت میانی Mid Vowel
 

جفت کمینه (دو کلمه که تنها در یک واج با هم تفاوت دارند و معنی‌شان متفاوت است، مانند “بار” و “پار”) Minimal Pair
 

مورا (واحد وزن در برخی زبان‌ها، معادل تقریبی “کشیدگی واج”) Mora
 

خیشومی (مانند “م” و “ن”) Nasal
 

خیشومی‌شدگی Nasalization
 

: واج‌شناسی غیرخطی Non-linear Phonology
 

هسته هجا (معمولاً واج‌مصوت هجا) Nucleus
 

: آغازه (همخوان یا همخوان‌های آغازین هجا) Onset
 

دهانی Oral
 

رسم‌الخط، املا Orthography
 

: کامی (مانند “ی” در “یخ”) Palatal
 

حلقی Pharyngeal
 

واج (یک آوای خاص تولید شده توسط دستگاه گفتار) Phone
 

: واج (کوچکترین واحد آوایی متمایز کننده معنی) Phoneme
 

آواشناسی Phonetics
 

قاعده واج‌شناسی Phonological Rule
 

واج‌شناسی Phonology
 

جایگاه تولید Place of Articulation
 

: انسدادی، انفجاری (مانند “پ” و “ت” و “ک”) Plosive
 

وزن‌شناسی، عروض (جنبه‌های فراواج‌شناختی مانند آهنگ، تکیه و ریتم) Prosody
 

کاهش واجی Reduction
 

هجاوند (بخشی از هجا شامل هسته و پایان‌بست) Rhyme
 

روتاکیسم (تغییر واج به نوع “ر”) Rhotacism
 

شوا (واج‌مصوت خنثی و نامشخص، مانند صدای “اِ” در “کتاب”)  Schwa
 

بند، واج Segment
 

واج‌روان (واج‌هایی که با جریان هوای آزادتر تولید می‌شوند) Sonorant
 

شکل قوی (تلفظ کامل کلمات) Strong Form
 

هجا Syllable
 

ساخت هجا Syllable Structure
 

واج‌مصوت کشیده Tense Vowel
 

نغمه (تغییر ارتفاع صدا برای تمایز معنی) Tone
 

لرزشی (مانند “ر” در برخی زبان‌ها) Trill
 

ملازی (مانند “ق” و “غ”) Uvular
 

نرم‌کامی (مانند “ک” و “گ”) Velar
 

نرم‌کامی‌شدگی Velarization
 

تارهای صوتی Vocal Cords
 

: واکدار، صدادار (واج‌هایی که با ارتعاش تارهای صوتی تولید می‌شوند) Voiced
 

بی‌واک، بی‌صدا (واج‌هایی که بدون ارتعاش تارهای صوتی تولید می‌شوند) Voiceless
 

واج‌مصوت، مصوت Vowel
 

شکل ضعیف (تلفظ کاهش یافته کلمات در گفتار سریع) Weak Form