واژه نامه الفبایی زبان شناسی کاربردی

آزمون تعیین سطح
Placement Test

آموزش زبان با کمک رایانه(Computer-Assisted Language Learning (CALL

آموزش زبان دوم/خارجی شاخه اصلی زبان‌شناسی کاربردی که به بررسی نظریه‌ها، روش‌ها، و تکنیک‌های آموزش و یادگیری زبان‌های غیرمادری می‌پردازد.Second/Foreign Language Teaching – SLT/FLT

آهنگ کلام: ویژگی‌های گفتار مانند لحن، تأکید، ریتم و زیر و بمی که در انتقال معنا و احساسات نقش دارند. مطالعه آن در زبان‌شناسی کاربردی برای آموزش تلفظ و درک گفتار اهمیت دارد.Prosody

اختلالات گفتار و زبان: مشکلات در تولید گفتار، درک یا بیان زبان، یا هر دو، که می‌تواند ناشی از عوامل عصبی، رشدی یا اکتسابی باشد. زبان‌شناسی بالینی به این حوزه می‌پردازد.Speech and Language Disorders

ارزیابی زبانی: فرآیند اندازه‌گیری و سنجش مهارت‌های زبانی افراد (مانند آزمون‌های زبان).Language Assessment/Evaluation

استعاره مفهومی: در زبان‌شناسی شناختی، الگوی سیستمی از درک یک مفهوم انتزاعی بر اساس یک مفهوم عینی‌تر (مثال: “زمان پول است”). در تحلیل گفتمان کاربرد دارد.Conceptual Metaphor

اکتساب زبان دوم: مطالعه چگونگی یادگیری یک زبان اضافی (غیر از زبان مادری) توسط افراد.Second Language Acquisition – SLA

بازخورد اصلاحی: اطلاعاتی که به زبان‌آموزان در مورد خطاهای زبانی‌شان داده می‌شود تا به آن‌ها در اصلاح و بهبود یادگیری کمک کند.Corrective Feedback

بافت: مجموعه شرایط و عواملی (زبانی، اجتماعی، فرهنگی، موقعیتی) که بر تولید و درک معنای یک عبارت یا گفتار تأثیر می‌گذارد. در کاربردشناسی و تحلیل گفتمان اهمیت دارد.Context

برنامه‌ریزی زبان: تصمیم‌گیری‌های آگاهانه و سازمان‌یافته در مورد وضعیت، استفاده، و توسعه زبان‌ها در یک جامعه (مثال: انتخاب زبان رسمی، ترویج زبان‌های اقلیت).Language Planning

پردازش زبان طبیعی: شاخه‌ای از هوش مصنوعی که به کامپیوترها امکان می‌دهد زبان انسانی را درک، تفسیر و تولید کنند. کاربردهای گسترده‌ای در زبان‌شناسی کاربردی دارد.Natural Language Processing – NLP

پیکره زبانی: مجموعه‌ای بزرگ و ساختاریافته از متون واقعی (نوشتاری یا گفتاری) که برای تحلیل‌های زبانی و استخراج الگوهای زبانی استفاده می‌شود.Corpus

تحلیل خطا: مطالعه سیستماتیک خطاهای زبان‌آموزان برای شناسایی ریشه‌های آن‌ها و کمک به بهبود فرآیند آموزش.Error Analysis

تحلیل گفتمان: مطالعه زبان در بافت‌های واقعی و نحوه استفاده از آن برای برقراری ارتباط در موقعیت‌های مختلف.Discourse Analysis

تحلیل گفتمان انتقادی: رویکردی در تحلیل گفتمان که به بررسی چگونگی استفاده از زبان برای اعمال قدرت، ایدئولوژی و نابرابری‌های اجتماعی می‌پردازد.Critical Discourse Analysis – CDA

ترجمه ماشینی: استفاده از نرم‌افزارها برای ترجمه خودکار متن یا گفتار از یک زبان به زبان دیگر.Machine Translation – MT

تغییر زبان: فرآیندی که طی آن یک جامعه یا گروه از یک زبان به زبانی دیگر (معمولاً زبان غالب) مهاجرت می‌کند.Language Shift

تداخل زبانی: تأثیر زبان مادری (یا زبان‌های قبلی) بر یادگیری یا تولید زبان دوم/خارجی.Language Transfer/Interference

تفاوت‌های فردی: عواملی مانند انگیزه، استعداد، سبک یادگیری، سن و اضطراب که بر فرآیند یادگیری زبان تأثیر می‌گذارند.Individual Differences

جامعه‌شناسی زبان: مطالعه رابطه بین زبان و جامعه، از جمله تنوعات زبانی، تغییر زبان، و انتخاب زبان.Sociolinguistics

جنسی‌زدگی در زبان: استفاده از زبان به گونه‌ای که تعصب یا تبعیض علیه یک جنس (معمولاً زنان) را منعکس یا تقویت کند.Linguistic Sexism

حقوق زبان: حقوق قانونی افراد و گروه‌ها برای استفاده از زبان خود، به ویژه در حوزه‌های آموزش، دولت و رسانه.Language Rights

خطاهای بین‌زبانی: خطاهایی که ریشه در تداخل از زبان مادری یا زبان‌های دیگر دارند.Interlingual Errors

خطاهای درون‌زبانی: خطاهایی که ناشی از پیچیدگی خود زبان هدف یا تعمیم‌های نادرست قواعد آن هستند (مثلاً تعمیم بیش از حد یک قاعده).Intralingual Errors

دوزبانگی: توانایی صحبت کردن و درک دو زبان.Bilingualism

روان‌شناسی زبان: مطالعه فرآیندهای ذهنی درگیر در تولید، درک، و اکتساب زبان.Psycholinguistics

زبان‌شناسی بالینی: کاربرد دانش زبان‌شناسی در تشخیص، ارزیابی، و درمان اختلالات گفتار و زبان.Clinical Linguistics

زبان‌شناسی پیکره‌ای: استفاده از پیکره‌های زبانی برای تحلیل‌های کمی و کیفی در مورد الگوهای زبانی.Corpus Linguistics

زبان‌شناسی حقوقی/قضایی: کاربرد دانش زبان‌شناسی در مسائل حقوقی و جنایی (مثال: تحلیل متون تهدیدآمیز، شناسایی نویسنده).Forensic Linguistics

زبان‌شناسی شناختی کاربردی: شاخه‌ای از زبان‌شناسی کاربردی که از اصول و یافته‌های زبان‌شناسی شناختی برای حل مسائل کاربردی (به ویژه در آموزش زبان) استفاده می‌کند.Applied Cognitive Linguistics

زبان‌شناسی عصبی: مطالعه مبنای عصبی زبان در مغز.Neurolinguistics

زبان بدن: ارتباط غیرکلامی از طریق حرکات، حالات چهره و ژست‌ها. در ارتباطات بین‌فرهنگی اهمیت دارد.Body Language

زبان غالب/زبان اقلیت: زبانی که قدرت و نفوذ بیشتری در یک جامعه دارد در مقابل زبانی که توسط گروه کوچک‌تری از مردم استفاده می‌شود و اغلب در معرض تهدید است.Dominant Language/Minority Language

سبک‌های یادگیری: ترجیحات فردی زبان‌آموزان در نحوه پردازش و یادگیری اطلاعات (مثال: دیداری، شنیداری، جنبشی).Learning Styles

سوادآموزی: توانایی خواندن و نوشتن در یک زبان.Literacy

شایستگی ارتباطی: توانایی استفاده از زبان به طور مؤثر و مناسب در موقعیت‌های ارتباطی مختلف، شامل دانش دستوری، جامعه‌زبانی، و استراتژیک.Communicative Competence

شباهت‌های زبانی: ویژگی‌ها یا الگوهای زبانی که در همه یا بیشتر زبان‌های دنیا مشترک هستند.Linguistic Universals

توانش ترجمه: مجموعه‌ای از مهارت‌ها و دانش لازم برای انجام یک ترجمه با کیفیت.Translation Competence

توانش زبانی: دانش ناخودآگاه فرد از سیستم زبانی خود (اصطلاح چامسکی).Linguistic Competence

طراحی مواد آموزشی: فرآیند ایجاد و توسعه کتاب‌های درسی، فعالیت‌ها و منابع آموزشی برای آموزش زبان.Materials Design

علوم شناختی: رشته‌ای میان‌رشته‌ای که به مطالعه ذهن و فرآیندهای فکری، از جمله زبان، می‌پردازد.Cognitive Science

قابلیت کاربرد: سهولت و کارایی استفاده از یک سیستم، محصول یا رابط (مثال: در طراحی وب‌سایت‌های چندزبانه).Usability

کاربردشناسی: مطالعه زبان در بافت و نحوه استفاده از آن توسط کاربران برای برقراری ارتباط و انتقال معنا.Pragmatics

کیفیت ترجمه: معیارهایی برای ارزیابی میزان دقت، روان بودن، و تناسب یک ترجمه با هدف آن.Translation Quality

گفتمان: زبان در حال استفاده؛ زنجیره‌ای از جملات یا نطق‌ها که یک واحد ارتباطی کامل را تشکیل می‌دهند.Discourse

گرامر: قواعد حاکم بر ساختار زبان، شامل صرف و نحو. در زبان‌شناسی کاربردی، معمولاً بر آموزش گرامر کاربردی تمرکز می‌شود.Grammar

لحن: تغییرات زیر و بمی صدا در گفتار که می‌تواند معنای جمله را تغییر دهد یا احساسات را منتقل کند.intonation

لهجه: شیوه تلفظ یک زبان که ویژگی‌های زبانی (معمولاً واجی) زبان مادری فرد را نشان می‌دهد.Accent

م

متن: هر قطعه نوشتاری یا گفتاری که یک واحد معنایی کامل را تشکیل می‌دهد.Text

مداخلات زبانی: برنامه‌ها و روش‌های درمانی برای کمک به افراد دارای اختلالات گفتار و زبان.Language Intervention

مدل‌های اکتساب زبان: نظریه‌ها و چارچوب‌هایی که چگونگی یادگیری زبان توسط انسان‌ها را توضیح می‌دهند.Models of Language Acquisition

مدیریت اصطلاحات: فرآیند جمع‌آوری، سازماندهی و استانداردسازی اصطلاحات تخصصی در یک حوزه خاص، به ویژه در ترجمه فنی.Terminology Management

مسائل اخلاقی در ترجمه: ملاحظات اخلاقی مرتبط با حفظ دقت، بی‌طرفی و محرمانه بودن در فرآیند ترجمه.Ethical Issues in Translation

منبع‌یابی: در ترجمه و تفسیر، فرآیند یافتن منابع اطلاعاتی مناسب برای درک بهتر متن مبدأ و تولید ترجمه دقیق‌تر.Sourcing

واژه‌نگاری: هنر و علم ساخت فرهنگ لغت.Lexicography

واژه‌شناسی: مطالعه واژگان یک زبان، از جمله ساختار، معنا و تاریخچه آن‌ها.Lexicology

واقع‌گرایی: در آموزش زبان، به معنای استفاده از مواد و موقعیت‌های زبانی واقعی و طبیعی در کلاس درس.Authenticity

ورودی قابل فهم: در نظریه اکتساب زبان، به معنای اطلاعات زبانی که کمی فراتر از سطح کنونی زبان‌آموز است اما هنوز قابل درک است.Comprehensible Input

واژگان فعال/غیرفعال: واژگانی که فرد هم می‌فهمد و هم در گفتار و نوشتار خود به کار می‌برد (فعال) در مقابل واژگانی که فقط می‌فهمد اما کمتر استفاده می‌کند (غیرفعال).Active/Passive Vocabulary

یادگیری مادام‌العمر: فرآیند مستمر یادگیری و توسعه مهارت‌ها در طول زندگی، که شامل یادگیری زبان نیز می‌شود.Lifelong Learning