نام روزها و ماه ها به زبان چواشی

شروع و پایان ماه ها میان ترکان چوواش مثل ما نیست. حتی تعداد ماه های آنها بیشتر از تعداد ماه های ما است. نام ماه ها در میان ترکان چوواش به صورت زیر است:

ترکان چوواش به ماه ژانویه (دی ماه) ، مون – قرلیک (به ترکی آذربایجانی دون- قارلیک یعنی یخبندان و برفی)

ماه فوریه (بهمن ماه) به ترکی چوواشی یعنی کیزین کرلیک (به ترکی آذربایجانی کیچیک قارلیک یعنی یخبندان خفیف و کوچک)

ماه مارس (اسفند ماه) به ترکی چوواشی یعنی نوروز اوییک (به ترکی آذربایجانی یعنی نوروز آیی). نوروز  از فارسی اقتباس شده است.

ماه آوریل (ماه فروردین)به ترکی چوواشی یعنی پوژ اوییک (به ترکی آذربایجانی، بوز آیی یعنی ماه یخ ، چون در این ماه یخ ها شروع می کنند به ذوب شدن)

ماه می (ماه اردیبهشت) به ترکی چوواشی یعنی اگه اوییک (به ترکی آذربایجانی ، اکین آیی، یعنی ماه بذر و کشت)

ماه ژوئن (ماه خرداد) به ترکی چوواشی یعنی سیو اوییک (به ترکی آذربایجانی سو آیی،  یاز آیی). از آخر ژوئن تا اواسط جولای به سه قسمت تقسیم می شود: سیورتوم اوییک (سیورتوم؟ آیی)، خیر اوییک (به آذربایجانی، قیز آیی، روز دختر)، ات اوییک (به آذربایجانی اوت آیی، ماه اتش).

ماه جولای (ماه تیر) به ترکی چوواشی یعنی  خیر اوییک (به ترکی آذربایجانی، قیز آیی، ماه ازدواج دختران)

ماه آگوست (ماه مرداد) به ترکی چوواشی یعنی سیورلا اوییک (به ترکی آذربایجانی اوراخ لا آیی، یعنی ماه برداشت محصول)

ماه سپتامبر (ماه شهریور) به ترکی چوواشی یعنی یئدین اوییک (به  ترکی آذربایجانی کتن یا کتان آیی ، چون در این ماه کتان ها و پنبه ها را جمع می کنند)

ماه اکتبر (ماه مهر) به ترکی چوواشی یعنی اوین اوییک (اوین آیی، اوین واژه ای روسی به معنای خشکاندن دانه است، ماه خشکاندن دانه)

ماه نوامبر (ماه آبان) به ترکی چوواشی یعنی یوبا اوییک (به ترکی آذربایجانی اولوم آیی، چون در این ماه می روند به قبر مرده ها)

ماه دسامبر (ماه آذر) به ترکی چوواشی یعنی چوک اوییک (چوک آیی، به معنای ماه قربانی کردن است. چون در این ماه قربانی می کنند.  "چوک" به زبان چوواشی یعنی قربانی. در ترکی ایغوری این واژه به صورت "یوک" است.   در کتاب قوتاد غو بیلیک نوشته ی یوسف خاص حاجب (متولد 421 قمری)، که سرمایه ای غنی و سرشار از واژگان  ترکی باستان است، این واژه به صورت "یوک" در معنای "قربانی" ثبت شده است. آنها در این ماه قربانی را روی یک میز می گذارند که به آن میز به زبان چوواشی ویلین- چیین- کیبری به ترکی آذربایجانی اولوم کورپوسی می گویند). "و" در زبان چوواشی "او" در زبان آذربایجانی است
 

نام روزهای هفته به ترکی چوواشی:

جمعه به زبان ترکی چوواشی: آرنا گون یعنی آدینه – گون، یعنی روز جمعه. این واژه از آدینه ی مسلمانان اقتباس شده است.

شنبه به زبان ترکی چوواشی: سومات گون یعنی سبت گون یعنی روز شنبه یهودیان

یک شنبه به زبان ترکی چوواشی : ویرزارنی گون، یعنی ویراز- آرنی- گون ، ویرازارنی واژه ای روسی است که به ادینه ی روسیان اطلاق می شود.

دوشنبه به زبان ترکی چوواشی: توندی – گون ، یعنی دوغدی گون. روز اول تولد. روز اول.

سه شنبه به ترکی چوواشی یعنی: ایلاری گون، یعنی یوخاری گون، یعنی روز بالا

چهارشنبه به ترکی چوواشی یعنی: یون گون، یعنی قان گون. یعنی روز خون

پنج شنبه به ترکی چوواشی یعنی: کسنرنی گون، یعنی کسن آرنی گون، یعنی کچیک آدینه گون، یعنی روز تعطیلی کوچک