میشل فوکو و اندیشه دیرینه شناسی

از همین نقطه شروع میکنم که  فوکو  در ته هر چیزی دنبال نقطه  تاریخی ای میگردد  و اتفاقا تاریخ برای فوکو  تاریخ  گذشته های صرف نیست  بلکه فوکو به هر  پدیده ای  در تاریخ  حاضر آن نگاه میکند.

شاید همین نقطه آغاز تفکر او در مورد  رویکرد  باستان شناسانه اش  باشد.

مفاهیم  دیرینه شناسی و تبار شناسی فوکو  مفاهیمی  اصلی هستند که  در اکثر مواقع  در نوشته های او با هم مشاهده  می شوند.

ابهامات زیادی در مفاهیم به کار برده فوکو  هست که مطمئنن به دلیلی سخت فهمی  موضوهات مورد نظر وی و  در ضمن  اصرار وی به این دیر فهمی بوجود آمده اند که  مفاهیم  بالا هم در همین گروه هستند. اصولا فوکو  بدعت گذار مفاهیم جدیدی در متون فلسفی است.

او در زمینه های مختلفی  چون جامعه شناسی , سیاست , روان شناسی , فلسفه , روان درمانی , پزشکی  و ... گفته و نوشته است. و در همه این زمینه ها او نقطه مشترکی دارد و آن  باستان شناسی  یا دیرینه شناسی  آن دانش می باشد.

او از دیرینه شناسی  برای تسمیه  حوزه ای که به طور متعارف تاریخ تفکر یا دانش  خوانده شده است  استفاده میکند. و همچنان  که در کتاب  مراقبت و تنبیه اشاره میکند  تاریخ نویسی زمان حاضر  یا تاریخ حال  هدف و مسئله وی در سراسر زندگی  فکری اش است.

او از این طریق  پدیده های بدیهی و مانوس را نامانوس  میکند و  اشاره میکند که ما باید به همه پدیده هایی که تا کنون برای ما بدیهی تلقی می شده اند جور دیگر نگاه کنیم و سپس  آنها را از رویکرد خاص خویش یعنی باستان شناسی  اش  بررسی می کند.

مفاهیمی که وی آنها را در حوزه باستان شناسی اش  بررسی میکند  دانش , روان درمانی , مفهوم وسیع کلینیک  , دستگاه زندان ,  و مهمترین آنها به قول خودش سکشو  آلیته میباشد.

او در تاریخ نویسی اش  به سمت ایجاد انقطاع در عادات عملی و  ذهنی مالوف و ایجاد تزلزل  در اعتقادات بدیهی و  سنت های  مستقر علمی و فکری عصر  می رود و در این کار بسیار هنرمندانه عمل می کند.

او می خواهد با این کار نشان دهد که ما چگونه پیشرفت کردیم. برای مثال در باستان شناسی دانش  این مسئله را مطرح می کند که این  علم نیست که بر صحت نظریه ترقی  شهادت می دهد  بلکه این تاریخ علم است که  این مسئله را بیان می کند.

و از همین  موضوع پیوندی با تفکرات ما بعد مدرن یا پست مدرن خویش بر قرار میکند و  شروع به نقد مدرن می کند.

دانش برای  وی رابطه تنگاتنگی با قدرت دارد  و در همه این حوزه ها او دنبال ساختارهای  قدرت می گردد.