این پژوهش به بررسی و مقایسهی کیفر اعمال در دوزخ، بین دو اثر ارداویرافنامه و کمدی الهی دانته با برخی معراج نامههای زبان فارسی پرداخته است. روش پژوهش، کتابخانهای و نوع پژوهش مقایسهای و تطبیق هست. در این پژوهش بعد از مطالعهی کتابهای منبع و برخی پایاننامهها و استخراج مفاهیم مشترک و متفاوت و یادداشت برخی از موضوعات پیرامونی در بحث عروج روح به عالم ماوراء به نتایجی دستیافتهایم. در کمدی الهی و ارداویرافنامه به عروج روحانی و خیالی به دنیای پس از مرگ پرداختهشده و هرکدام از این آثار ریشه در عقاید، باورها و مفاهیم دینی دارد. ارداویرافنامه ریشه در عقاید و باورهای دین زرتشت دارد و شبیه به سفرهای شمنی و بیشتر سخن از عذابهای دوزخی است که بیانگر قضاوت خشن بشری است و به قوانین قصاص ارتباط دارد. کمدی الهی ریشه در اندیشهها و فلسفهی غرب دارد و بیشتر از دین مسیحیت سرچشمه گرفته است و برای هر کار بدی، مکان و کیفری مجزا در نظر گرفته است؛ اما در مورد معراج رسول اکرم (ص) باید گفت که این سفر برخلاف کمدی الهی و دانتهی سفر خیالی محسوب نمیشود. بلکه سفری واقعی با ماهیتی روحانی و جسمانی است که بیشتر به مراحل و منازل و مشاهدات پیامبر اکرم پرداخته است و در بررسی معراج نامههای گوناگون، موارد محدودی از کیفر اعمال ذکرشده است که ضمن بیان آنها و مقایسه با دو اثر دیگر،یافتهها و نکاتی نیز بهدستآمده است که درزمینهی کیفیت این سه سفر و عقاید و باورها، قابلذکر و بررسی بوده است. البته جز این سه اثری که ذکرشده و منابع اصلی برای بررسی هست، از آثار دیگری همچون اثر سنایی غزنوی و رساله الغفران از معرّی نیز برای بیان برخی افتراقات و تشابهات استفادهشده است تا علاوه بر آن، تأثیرپذیری یا تأثیرگذاری این آثار را نسبت به هم روشنتر نماید.