مشخصات دیوار گرگان

با توجه به نتیجه تحقیقات زیادی که راجع به دیوار تاریخی گرگان توسط کارشناسان مختلف انجام شده است امروزه می توان اطلاعاتی در مورد مشخصات این دیوار در اختیار داشت.
طول
همان طور که تعیین تاریخ دقیق ساخت و بازسازی دیوار گرگان جای شک و تردید دارد و نظرات مختلفی در مورد آن بیان شده است تعیین طول دقیق این دیوار نیز که به صورت شرقی – غربی واقع شده بسیار مورد بحث و بررسی بوده و است. در ابتدا محمد یوسف کیانی، باستان ‌شناس ایرانی در سال۱۳۵۰ بعد از انجام مطالعاتی طول دیوار را ۱۷۵ کیلومتر بیان کرد. اما انجام مطالعات بعدی توسط دیگر کارشناسان طول های بسیار متفاوتی از 31 تا ۱۱۲۳ کیلومتر را برای آن عنوان کرد. دلیل بیان این بازه بزرگ از اعداد نابودی بخش هایی از دیوار در طول زمان های مختلف است.
با وجود تمام اختلافاتی که در مورد طول دیوار وجود دارد اتفاق نظرهایی هم موجود است از جمله اینکه همه معتقدند ۳۰۰۰۰ سرباز می توانستند جهت دفاع از شهر در طول این دیوار مستقر شوند. از طرفی وجود آجرهای قطعه قطعه شده، عوارض مصنوعی در راستای طول دیوار، نوشته های تاریخی و همچنین حفاری های محمد یوسف کیانی در دهه ی ۵۰ هر یک نشانه ای از عرض ۱۰ متری دیوار است. این در حالی است که بررسی های انجام شده در محدوده شهرستان کلاله گلستان نشان می دهد که در قسمت های شرقی دیوار که در نواحی کوهستانی واقع شده است عرض دیوار نهایتا به 2 متر می رسد.

ارتفاع

جنس
جنس دیوار نیز از دیگر مواردی است که در آن اختلاف نظر وجود دارد. تاریخ ‌نگاران و جغرافی ‌دانان ایرانی جنس دیوار را از سنگ و سرب، ابن فقیه از آجر و آهک، فردوسی از سنگ و گچ و نجیب بکران از خشت پخته می دانند. از طرفی ثعالبی جنس بخشی از آن را از سنگ مرمر عنوان کرده است.
با تمام اینها آنچه امروزه از این دیوار در روستای گوگجه در شمال شهرستان کلاله باقی مانده است، آجرهای بزرگی است که در ساخت دیوار به کار رفته است. این در حالی است که باستان شناسان داخلی و خارجی از دانشگاه های ادینبورگ و دورهام اعلام کرده اند که در ساخت این دیوار از ده ها میلیون قالب آجرِ ۲۱ تا ۲۴ کیلوگرمی با ابعاد ۱۰*۴۰*۴۰ و ۱۰*۳۸*۳۸ و ۱۰*۳۷*۳۷ و ۱۰*۲۰*۴۰ سانتی متر استفاده شده است. آنچه به عنوان ملات بین آجرها استفاده شده است از جنس گل و آهک به قطر ۱ تا ۲ سانتی متر می باشد. با این ملات آجرها به شکلی کاملا منظم و دقیق و بسیار محکم بر هم قرار گرفته اند. استحکام فوق العاده دیوار گرگان با وجود استفاده از تنها آجر مهندسی نابی را می طلبد چون حتی در ساخت دیوار چین به عنوان بزرگترین دیوار دفاعی دنیا علاوه بر آجر از سنگ و چوب نیز استفاده شده است.