فصاحت و بلاغت و نظم

سیدمهدی جلیلی

فصاحت و بلاغت خصوصیتی است درکیفیت نظم کلمات، و طریقه ای است مخصوص در ضمّ کلمات به یکدیگر، کافی نیست؛ مگر آن که این خصوصیت را توصیف کنید، و آن را کاملا ً مشخص نمایید. باید بتوانیم بر روی خصایصی که در نظم کلمات پیش می‌آید دست بگذاریم، و آنها را معین کنیم، و یک یک را بشماریم و نامگذاری کنیم تا معرفت ما نسبت به این علم همانند آن صنعتگر ماهری باشد که جای هر تار ابریشم را که در یک پارچه ی حریر به کار رفته، یا محل هریک از قطعات منبت کاری شده را در یک مصنوع نجاری، یا مکان هر یک از آجرهایی را که در بنایی زیبا کار گذاشته شده است کاملا ً می‌داند. و آن وقت است که قرآن هم آماده می‌شود، تا انوار و جلوه های خود را بیش تر و بهتر به ما نشان دهد، و ستاره اش را تابنده تر کند. ماهم در این راه به سوی همین هدف گام بر می‌داریم.»  
 چنان که می‌بینیم، انگیزه‌ی خود را از بررسی‌های نحوی، فهم کیفیت اعجاز قرآن معرفی می‌نماید.