عبدالقاهر جرجانی در سخنان بزرگان

امیر المؤمنین سید یحیی بن حمزه حسینی (696-745ه.ق)، از بزرگان علماء و امامان زیدیه یمن و صاحب کتاب « الطراز فی علوم حقائق الاعجاز» از جرجانی با عنوان « شیخ عالم النحریر و اعلم المحققین» یاد کرده است و او را اولین کسی می داند که قواعد بلاغت را بنا نهاد، برهان های آن را توضیح داد، فایده های آن را آشکار کرد و فنون آن را مرتب نمود. گفتارهای تمجیدآمیز امام فخر رازی نیز تأییدکننده این مطالب است:« وفق الله تعالی الامام مجد الاسلام ابابکر عبدالقاهر بن عبدالرحمن النحوی الجرجانی تغمده الله برحمته و افاض علیه عیون مغفرته، حتی استخرج اصول هذا العلم و قوانینه و رتّب حججه و براهنه و بالغ فی الکشف عن حقائقه و الحفص عم لطائفه و دقائقه و صنّف فی ذلک کتابین لقّب احدهما ب«دلائل الاعجاز» و ثانیهما ب«اسرار البلاغة» و جمع فیهما من قواعد العربیة و دقائق العجبیة و الوجوه العقلیة و الشواهد النقلیة و اللطائف الادبیة و المباحث العربیة ما لا یوجد فی کلام من قبله من المتقدمین و لم یصل الیها غیره احد من العلماء الراسخین.»  مجد الدین محمد فیروزآبادی نیز او را اولین کسی می داند که دانش معانی را تدوین نموده است و درباره او می گوید: « امام العربیة و اللغة و البیان، اول من دَوَّن علم المعانی»  در دوران معاصر نیز شیخ محمد عبده، نخستین کسی بود که متوجه ارزش های نهفته در کارهای جرجانی گردید و پس از او شاگردش سید رشید رضا.