سیستم آبیاری دیوار دفاعی گرگان

يکي از عوامل اصلي احداث ديوار بزرگ گرگان در بالادست گرگان‌رود، وجود آب بوده که تأثير زيادي در تأمين و توليد مايحتاج زندگي روزمره‌ي مردم و دولت مرکزي در زمان ساخت ديوار داشته، که دولت مرکزي را مجبور به تأمين امنيت منطقه و احداث ديوار با صرف هزينه‌هاي بسيار نموده است.

ديوار گرگان در امتداد گرگان‌رود و ضلع شمالي آن در جهت شيب زمين به سمت کرانه‌هاي شرقي درياي کاسپي کشيده شده و اين امکان را به سازندگان ديوار داده تا با استفاده از موقعيت به وجود آمده، از آب گرگان‌رود بهره‌مند شوند. حفر کانال به منظور تأمين آب آشاميدني ساکنين و احشام  در دشت و آبياري زمين‌هاي کشاورزي و کاربري نظامي و آبگيري خندق‌ها در مواقع جنگ و تهيه و توليد خشت و پخت آجر براي ساخت ديوار، در طراحي سيستم آبرساني نقش بسزايي داشته‌اند که همچنان از کانال‌هاي حفر شده در زمان ساخت ديوار با کمي لايروبي استفاده و بهره‌برداري مي‌شود. بيشتر کانال‌هاي هدايت آب به سمت ديوار و خندق و کوره‌هاي آجرپزي و محوطه‌هاي باستاني هم‌عصر ديوار، به تناسب دوري و نزديکي از گرگان‌رود، به همراه تغييرات و رسوب‌گذاري بستر گرگان‌رود بر اثر سيلاب، به موازات آن حفر و کنده شده‌اند. با بررسي‌هاي انجام شده، تاکنون کيلومترها از کانال‌هاي احداث شده، شناسايي و مستندسازي شده‌اند که قسمت بزرگي از اين کانال‌ها در بخش مرکزي گرگان‌رود به سمت دريا کشيده شده‌اند که نسبت به نواحي شرقي ديوار، داراي ميزان بارندگي کمتري هستند. طويل‌ترين کانال شناسايي شده، 30-25 متر عرض و 5-3 متر عمق دارد که از شرق به غرب و به سمت ديوار امتداد دارد. در جايي ديگر، به ناچار کمتر از 500 متر از عرض گرگان‌رود را به ارتفاع 20 متر خاک‌ريزي و سدي خاکي احداث کردند و دهانه‌ي اصلي گرگان‌رود را با مصالح آجر بستند تا از آب جمع شده در پشت سد، براي تأمين آب خندق استفاده کنند که در نوع خود بي‌نظير و هنوز بقاياي آن به نام سد گرگز در محل وجود دارد.