جرجانی، ریچاردز و تابلوی نقاشی

سیدمهدی جلیلی

زیبایی‌ یک‌ اثر در ترکیب‌ و نظم‌ اجزای‌ آن‌ است‌؛ چیزی‌ که‌ در نقد ادبی‌ و زیبایی‌شناسی‌ معاصر نیز بسیار مهم‌ است‌، از این‌رو، به‌ نظر جرجانی‌، یک‌ کلمه‌ مادام‌ که‌ در گروهی‌ از کلمات‌ مرتبط‌ با یکدیگر واقع‌ نشده‌ باشد، خالی‌ از هرگونه‌ اهمیت‌ و مفهوم‌ است‌، جرجانی‌ برای‌ بیان‌ این‌ معنی‌، تابلو نقاشی‌ را مثال‌ می‌زند که‌ هر رنگی‌ در کنار دیگر رنگ‌ها جلوه‌گر می‌شود و گیرایی‌ یک‌ تصویر در مجموع‌ و انتظام‌ این‌ رنگهاست‌. 
آیور آرمسترانگ‌ ریچاردز، نقاد معروف‌، نیز همین‌ مطلب‌ را در باره یک‌ نقاشی‌ و یک‌ قطعه‌ موسیقی‌ مطرح‌ کرده‌ و گیرایی‌ و جاذب‌ بودن‌ آنها را در پیوند رنگ‌ها و صداها دانسته‌ است‌. ریچاردز در مبحث‌ نظریه استعمال می‌گوید که‌ فضیلت‌ و برتری‌ ادبی‌ هر سخن‌، در کاربرد صحیح‌ و مناسب‌ واژگان‌ است‌ و در سازگاری‌ و پیوند میان‌ آنها، و این‌ همان‌ سخن‌ جرجانی‌ است‌