دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی
پس از حمله اعراب و گسترش زبان فارسی جدید، برخی از روحانیون زردشتی اقدام به بازنویسی متون پهلوی با الفبای دقیق اوستایی کردند و این شیوه نوین آوانویسی را پازند نام نهادند. از جمله متون پهلوی که پازند آن موجود است، می توان ارداویراف نامه را نام برد. ارداویراف نامه یکی از شناخته ترین آثار زردشتی به زبان پهلوی است و اهمیّت آن به دلیل آگاهی از دیدگاه زردشتیان در مورد دنیای پس از مرگ است. در این پژوهش که شامل چهار فصل است، به بررسی زبانی و محتوایی متن پازندارداویراف نامه آنتیا و مقایسه آن با متن پهلوی ژینیو پرداخته شده است. فصل اوّل شامل کلیّات، بخش دوّم شامل حرف نویسی پازند، آوانویسی پهلوی متن پازند و واژه نامه، بخش سوّم شامل بررسی اصوات، تحلیل واج ها، واژگان و محتوای متن، مقایسه دو تحریر پازند و پهلوی ارداویراف نامه و در نهایت بخش چهارم شامل نتیجه گیری است. پس از بررسی متن پازند ارداویراف نامه و مقایسه آن با تحریر پهلوی اش به شیوه کتابخانه ای این نتایج به دست آمد: متن پازند ارداویراف نامه بعد از سرایش شاهنامه نوشته شده و منبعی که از روی آن کتابت شده کهن تر از متن پهلوی در دسترس است. پازند تنها یک شیوه آوانویسی است و تفاوت های بین دو تحریر اغلب آوایی و تلفّظی و ناشی از گویش پازندنویس است. ساختار و دستور زبان متون پازند، جز در موارد معدودی که متاثر از زبان حاکم بر جامعه ای است که پازندنویس در آن زندگی می کرده، اغلب از ساختار و دستور زبان پهلوی پیروی کرده است.