دستور زبان پدیدارشناسی

Социаллӑ, культура, экономика, тавралӑх тата ытти ыйтусем хальхи этем пурнӑҫне ӗлӗкхинчен те йывӑртарах тунӑ. Хальхи этем пурнӑҫӗнчи проблемӑсем малалла тӑсӑлнин тата вӑйланса пынин тӗп сӑлтавӗ — проблемӑсене ӑнланса илме тата вӗсене татса пама редукционистла детальсем ытларах пулни. Редукционизмпа редукционистсем хӑйсен вак-тӗвек меслечӗсемпе пулӑмсен нумай пӗлтерӗшлӗ енӗсене шута илмеҫҫӗ, ҫакӑ вара задачӑсене ӑнланса илме тата вӗсене татса пама май памасть. Деталь ҫине ориентациленӗ феноменологи пулӑмсен пӗтӗмӗшле енӗсене йышӑнаймасть, ҫакӑ вара хальхи этем пурнӑҫӗнче йывӑрлӑхсем кӑларса тӑратать. Редукционистла традицире деталь ҫине ориентированнӑй феноменологин нумай меслет пур. Хальхи этем пурнӑҫӗнчи проблемӑсем малалла тӑсӑлни тата вӑйланса пыни редукционистла меслетсен тухӑҫсӑрлӑхӗн уҫӑмлӑ палли пулса тӑрать. Иртнӗ вӑхӑтри тухӑҫсӑр ҫулпа малалла каймалла-и? Ун ҫинчен шухӑшламалла мар-и вара? Эпир редукционизм ҫинче никӗсленнӗ меслетсем ҫине шанма пултараймастпӑр. Эпир йӑлана кӗнӗ тата тухӑҫсӑр меслетсенчен тухмалла, ҫӗнӗ шухӑшлав шырамалла.

 

Пӗтӗм тӗнче шайӗнчи ыйтусене татса парас тесен этемлӗхӗн чи анлӑ та пур енлӗ ӑс-хакӑл содержанийӗ ҫине пӑхмалла тата ӑна пурне те обществӑлла ӑнланӑва йӗркелемелли пӗрлехи никӗс вырӑнне хумалла. Обществӑсене уйӑракан ҫӑмӑл та дискриминациллӗ улшӑнусенчен пӑрӑнмалла. Нацисен пуянлӑхне сумлӑ хисеплени вырӑнлӑ. Ҫӗнӗ ӑс-хакӑл тытӑмне йӗркелесе аталантарас ӗҫре пурне те ют ҫӗршывран илсе килнӗ шухӑшсемпе меслетсене хӗсӗрлеме пӑрахмалла, пурне те уҫӑ алӑпа ӗҫлеме чӗнмелле.

 

Чӗлхе — этемлӗхӗн истори тӑршшӗпех чи анлӑ та анлӑ пуянлӑхӗ. Чӗлхе ӗмӗрӗ этем пултарулӑхӗпе пӗр вӑхӑтрах пырать. Тӗрӗссипе, этем пурнӑҫӗ чӗлхе пурнӑҫӗпе пӗр вӑхӑтрах пулса пырать. Этем пурнӑҫӗ чӗлхере тата чӗлхепе пӗрле. Феноменологи грамматикин интеллектуаллӑ тытӑмӗнче шухӑшпа ӗҫ никӗсӗ чӗлхе пулса тӑрать. Феноменологи — грамматика ыйтакан чӗлхе ыйтӑвӗ. Феноменологи грамматики, анлӑ сарӑлнӑ редукционистла меслетсен ҫитменлӗхӗсене пур енлӗ перспектива кӑтартса саплаштарса, задачӑсене тата вӗсене татса памалли майсене тухӑҫлӑрах палӑртма тӑрӑшать. Задачӑсен феноменологийӗ чӗлхе ыйтать, чӗлхе вара грамматика ыйтать, анчах феноменологи, чӗлхе тата ахаль витӗмсӗр грамматика мар.