هدف دیرینه شناسی

اگرچه دیرینه شناسی برای فوکو شیوه­ای بدیع در پژوهش­های تاریخی و اجتماعی است لکن هدف آن کشف حقیقت نیست؛ زیرا فوکو تحت تاثیر نیچه به حقیقت بیرونی و مستقل از شرایط تفسیری و هرمنوتیکی گفتاری اعتقادی ندارد. اساسا مفهوم دیرینه­شناسی در برابر تاریخ­گرایی Historicism قرار می گیرد. این روش در پی آن است که انسان را نه تنها از هر گونه خود شیفتگی استعلایی برهاند بلکه می­خواهد او را به جای غور و تامل در خودِ والا و استعلا یافته، به علت تاریخی، پیشرفت و همگونی، آن هم از طریق گفتار متقابل متوجه سازد. دیرینه شناسی تلاشی است در جهت تبیین فضایی خاص که در قلمرو آن آگاهی انسان از اریکه به زیر می­آید.

در واقع هدف دیرینه شناسی چیزی نیست جز فهمیدن و بیان کردن آرشیوهایِ احکام خاص هر جامعه و عصر خاص. بررسی این آرشیوها و حکم های مندرج در آنها از طریق گفتار نشان خواهد داد که در آن جامعه یا عصر خاص چه مقولات و مباحثی معتبر یا مردود بوده است. بر اثر همین دیرینه شناسی است که می توان به نظام های زبانی و نیز نظام های معرفتی حاکم بر یک عصر یا جامعه پی برد.