ویژگی های مهم دیوار دفاعی گرگان

درحالی‌که وسعت مجموع دژهای دیوار گرگان تقریباً سه برابر بیشتر از دژهای دیوار نادریان است؛ اما آن را ضعیف‌تر و بی‌اهمیت‌تر جلوه داده‌اند علاوه بر این دیوار بزرگ گرگان در پس‌کرانه‌های داخلی‌اش دژهای عظیم و بزرگی دارد.

تعداد زیادی از این دژهای ساسانی ازجمله قلعه پل گنبدکاووس در استان گرگان / گلستان و تورپاخ قلعه در جنوب روسیه بیش از یک کیلومترمربع وسعت دارند به‌طور نمونه قلعه ایرج در نزدیکی تهران که توسط محمدرضا نعمتی مهدی موسوی نیا و در گروه ما کاوش شده است و غبال در غرب عراق حتی باوجوداینکه وسعت هرکدام به حدود دو کیلومترمربع میرسد؛ اما ابعاد آن‌ها دو برابر بزرگ‌ترین مجموعه‌های نظامی شناخته‌شده رومی است.

در محوطه‌های مذکور همچنین استراکا به دست آمد شواهدی که نشان می‌دهد ارتش ساسانی نه‌تنها توانایی برپایی استحکاماتی را داشت که ازنظر پیچیدگی با همتایان رومی خود برابر بود و ازنظر مقیاس از آن‌ها فراتر بلکه دارای سازمان مدیریت نظام‌یافته مشابهی نیز بود در ایران دوره ساسانی دفاع از حوزه شمال امپراتوری ستون فقرات آن را تشکیل می‌داد و از نفوذ همسایگان شمالی قدرتمندش به داخل کشور جلوگیری می‌کرد این تأسیسات دفاعی شمال ایران کمک می‌کند تا درک کنیم چرا تراکم سکونت در بسیاری از بخش‌های امپراتوری به سطوحی رسیده که قبلاً دیده نشده بود؟ و چرا شهرنشینی درزمانی کهپایه‌های شهری جدید کمی در غرب وجود داشت شکوفا شد؟

امپراتوری ساسانی در اواخر سده ششم میلادی بر یمن و در اوایل سده هفتم به‌طور موقت حتی بر سوریه و مصر تسلط یافت درزمانی که دولت روم متأخر وسعتش کاهش یافت دفاع قوی و قدرت نظامی آن به آن امکان داد تا گسترش یابد. این‌یکی از بزرگ‌ترین، طولانی‌ترین و پیشرفته‌ترین امپراتوری‌های جهان باستان بود که برای مدت طولانی مورد غفلت محققان قرار گرفت.