هدف دیرینه شناسی

اگرچه دیرینه شناسی برای فوکو شیوه‌ای بدیع در پژوهش‌های تاریخی و اجتماعی است لکن هدف آن کشف حقیقت نیست؛ زیرا فوکو تحت تاثیر نیچه به حقیقت بیرونی و مستقل از شرایط تفسیری و هرمنوتیکی گفتاری اعتقادی ندارد. اساسا مفهوم دیرینه‌شناسی در برابر تاریخ‌گرایی Historicism قرار می گیرد. این روش در پی آن است که انسان را نه تنها از هر گونه خود شیفتگی استعلایی برهاند بلکه می‌خواهد او را به جای غور و تامل در خودِ والا و استعلا یافته، به علت تاریخی، پیشرفت و همگونی، آن هم از طریق گفتار متقابل متوجه سازد. دیرینه شناسی تلاشی است در جهت تبیین فضایی خاص که در قلمرو آن آگاهی انسان از اریکه به زیر می‌آید.

در واقع هدف دیرینه شناسی چیزی نیست جز فهمیدن و بیان کردن آرشیوهایِ احکام خاص هر جامعه و عصر خاص. بررسی این آرشیوها و حکم های مندرج در آنها از طریق گفتار نشان خواهد داد که در آن جامعه یا عصر خاص چه مقولات و مباحثی معتبر یا مردود بوده است. بر اثر همین دیرینه شناسی است که می توان به نظام های زبانی و نیز نظام های معرفتی حاکم بر یک عصر یا جامعه پی برد.