نشانه شناسی گفتمانی: مناسبت های ۱۴ آبان/ ۱۴ جمادی الاول/ ۵ نوامبر

 

🔹روز فرهنگ عمومی

🔹روز مازندران 

🔹بنیان نهادن سلسله ی علویان طبرستان توسط داعی کبیر در آمل - ۲۴۳ ش 

🔹اعلام طغرل سلجوقی مبنی بر عزم وی برای رفتن به بغداد - ۴۳۳ ش 

طغرل سلجوقی که بسياری از نقاط ايران را در اشغال خود داشت به بهانه نجات خليفه عباسی از دست شيعيان و استقرار مجدد حاکميت اهل تسنن، اعلام کرد که عازم بغداد می‌شود. طولی نکشيد که طغرل با سپاهی گران روانه بغداد شد و اين شهر را تصرف کرد و از آن پس به نام خليفه که در دست او آلتی بيش نبود زمام امور قلمرو عباسيان را به دست گرفت و خود را حامی خليفه اعلام داشت و قدرت را در بغداد به سنی‌ها باز گردانيد يعنی درست عکس کاری که دهها سال پيش از او، ديلميان ايرانی (شيعه مذهب) کرده و قدرت را در دست شيعيان قرار داده بودند. پس از سلطه سلجوقيان بر بغداد، بعدا هم چندبار اين شهر در زمان صفويه و افشاريه به دست ايران و شيعه افتاده بود. جنوب شيعه نشين بين النهرين (عراق امروز) تا دوران زنديه وابسته به ايران بود.

🔹شورای وزيران دولت وقت ايران که برای بررسی چگونگی مقابله با نقض بی‌طرفی کشور از سوی دولت‌های متخاصم یکدیگر در جنگ جهانی اول تشکيل جلسه داده بود به بن بست رسيد - ۱۲۹۳ ش 

نظاميان وطن به دليل ضعف تجهيزات و آموزش و نداشتن آمادگی و حتی آذوقه قادر به دفاع از بی‌طرفی کشور نبودند. بيشتر سربازان برای امرار معاش خود که دولت موظف به تامين آن بود، در منازل تهران به کارهايی ازجمله آب حوض کشی و نوکری مشغول بودند!. دولت در آن شرايط می‌توانست تنها روی نيروی ژاندارم حساب کند که اين نيرو هم فاقد اسلحه سنگين (توپ) بود و نمی‌توانست از عهده واحدهای تجاوزگر که وارد ايران شده بودند برآيد. 

🔹زادروز ملکه فوزیه پهلوی با نام اصلی فوزیه فواد، شاهدخت مصر، دختر پادشاه مصر، ملک فؤاد یکم و ملکه مصر نازلی صبری، خواهر فاروق یکم پادشاه ماقبل آخر مصر، ملکهٔ ایران و نخستین همسر محمدرضا شاه پهلوی در بندر اسکندریه کشور مصر - ۱۳۰۰ ش/ ۱۹۲۱ م 

🔹به رسمیت شناختن سلسله پهلوی توسط روسیه - ۱۳۰۵ ش 

🔹زادروز زنده‌یاد فریدون ناصری، موسیقی‌دان، رهبر ارکستر و نوازندهٔ مطرح تیمپانی، سال‌ها رهبر ارکستر و مدیر هنریِ ارکستر سمفونیک تهران در تهران - ۱۳۰۹ ش 

🔹تاسیس نيروی دريايی ارتش شاهنشاهی ایران توسط رضا شاه پهلوی و آغاز به کار نیروی دریایی ایران - ۱۳۱۱ ش 

در دوران قاجاریه تا زمان ناصرالدین‌شاه، توجهی به توسعه نیروی دریایی نشد. ناصرالدین شاه به منظور توسعه نیروی دریایی، موفق به خرید یک کشتی ۶۵۰ تنی مجهز به چهار عراده توپ کروپ از آلمان گردید که نام آن را پرسپولیس گذارد. همچنین کشتی کوچک دیگری نیز به نام شوش برای تردد و حفظ امنیت کارون خریداری شد. در زمان مظفرالدین‌شاه نیز چند کشتی کوچک به این ناوگان افزوده شد. ولی طی سال‌های بعدی و بدلیل مشکلات داخلی ایران همه این کشتی‌ها با بی‌توجهی مواجه و به آب فرو رفته و غرق شدند. به دلیل منافع انگلستان، ایران سال‌ها مورد تحریم غیر علنی کشورهای اروپایی در برابر فروش اسلحه قرار گرفت. رضا شاه تصمیم به تجدید ناوگان جنگی دریایی گرفت و موفق گردید مخفیانه تعدادی ناو و کشتی و یدک‌کش از ایتالیا خریداری نمود. ناوهای ببر، سیمرغ و کرکس به فرماندهی ناخدا یدالله بایندر از طریق کانال سوئز، دریای سرخ، دریای عمان و اقیانوس هند عازم خلیج فارس شدند و در این روز در بوشهر لنگر انداختند. رضا شاه پهلوی به همراه ولیعهد گام بر عرشه ناو شاهنشاهی پلنگ نهادند و نیروی دریایی شاهنشاهی ایران را تشکیل دادند. 

🔹دوره دکترای حقوق در دانشگاه افتتاح شد و نخستين دانشجويان دوره اول درس خود را آغاز کردند - ۱۳۳۴ ش 

🔹افتتاح پتروشیمی آبادان - ۱۳۴۸ ش 

🔹لایحه منع توقیف بدهکاران به تصویب مجلس سنا رسید و قدرت قانونی یافت - ۱۳۵۲ ش 

🔹طبق قراردادی که بین وزیران دارایی ایران و هند امضاء و مقرر شد ایران ظرف ۴ سال ۶۳۰ میلیون دلار به هند وام بدهد - ۱۳۵۴ ش 

🔹سقوط و انحلال کابينه جعفر شريف امامی در اوج روزهای انقلاب اسلامی - ۱۳۵۷ ش 

🔹مهندس مهدی بازرگان، پس از ۲۶۸ روز نخست وزيری، به دليل تصرف سفارت آمريکا و مداخله خودسرانه افراد در امور دولتی، کناره گیری خود و کابینه اش را تسلیم نمود و روز بعد با استعفای او و دولتش موافقت شد - ۱۳۵۸ ش 

🔹زادروز شیلا خداداد، بازیگر مطرح سینما و تلویزیون و مترجم در تهران - ۱۳۵۹ ش 

🔹زادروز امیرحسین آرمان، بازیگر مطرح سینما، تئاتر و تلویزیون و خواننده - ۱۳۶۱ ش 

🔹افتتاح اولين دوره نمايشگاه بين ‌المللی کتاب تهران - ۱۳۶۶ ش 

🔹کشف خاصيت ضد پرتو توسط دکتر فرامرز آشوری محقق مطرح ايرانی - ۱۳۶۹ ش

🔹درگذشت علی تابش، معروف به آل آقا گوینده رادیو، کمدین و بازیگر مطرح - ۱۳۷۶ ش 

🔹درگذشت ارتشبد غلامرضا ازهاری، سیاستمدار و نظامی مطرح، از فرماندهان ارتش شاهنشاهی ایران قبل از انقلاب، ارتشبد نیروی زمینی شاهنشاهی ایران، رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران از ۱۳۵۰ تا ۱۳ دی ۱۳۵۷ و به مدت ۵۵ روز نخست‌وزیر ایران و رئیس دولت نظامی از ۱۵ آبان ۱۳۵۷ تا ۱۰ دی ۱۳۵۷ در شهرستان فرفکس ایالت ویرجینیای ایالات متحده آمریکا - ۱۳۸۰ ش 

🔹نعمت‌اللّٰه آزموده با نام هنری آغاسی و نعمت نفتی، بازیگر و از خوانندگان سرشناس موسیقی عامه‌پسند و کوچه‌بازاری پیش از انقلاب ۱۳۵۷ بر اثر سکته مغزی در منزلش در کرج در سن ۶۶ سالگی - ۱۳۸۴ ش 

🔹درگذشت ابوالقاسم غفاری، دانشمند مطرح حوزهٔ علوم ریاضی، فیزیک و صنعت فضا بود. و نخستین دانشمند ایرانی شاغل در سازمان فضایی ایالات متحده (ناسا)، استاد دانشگاه تهران، پژوهشگر ناسا و مؤسسه ملی فناوری و استانداردها در آمریکا در سن ۱۰۶ سالگی در آمریکا - ۱۳۹۲ ش 

🔹درگذشت حبیب‌الله عسگراولادی مسلمان، سیاستمدار مطرح، یکی از نامزدهای دومین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در ۲ مرداد ۱۳۶۰ و چهارمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران در ۲۵ مرداد ۱۳۶۴، وزیر بازرگانی در دولت‌های شهید باهنر، دولت موقت آیت‌الله مهدوی کنی و دولت اول میرحسین موسوی از مرداد ۱۳۶۰ تا مرداد ۱۳۶۲، عضو حقیقی سابق مجمع تشخیص مصلحت نظام، نماینده مردم تهران، ری و شمیران در دوره‌های اول و چهارم مجلس شورای اسلامی، معاون سابق نخست‌وزیر و رئیس سازمان اوقاف از دی ۱۳۵۸ تا فروردین ۱۳۶۰، از مؤسسان و اعضای حزب موتلفه اسلامی، برادر زنده‌یاد اسدالله عسگراولادی از تجار معروف تهران و رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران و چین در سن ۸۱ سالگی بر اثر عارضه قلبی و مدت‌ها بستری بودن در بیمارستان در تهران - ۱۳۹۲ ش 

🔹درگذشت منصور پورحیدری، معروف به منصورخان، اسطوره فوتبال ایران و باشگاه استقلال تهران، بازیکن سابق باشگاه‌های دخانیات، دارایی و تاج (استقلال) و تیم ملی فوتبال ایران و پرافتخارترین سرمربی تاریخ باشگاه استقلال تهران، دستیار سابق سرمربی تاج (استقلال) تهران، سرمربی موقت استقلال در دو دوره در اوایل انقلاب، دستیار سابق سرمربی الاهلی امارات، ۶ دوره سرمربی سابق استقلال و یک دوره سرمربی موقت، سرمربی سابق استقلال اهواز، فجر شهید سپاسی شیراز، تیم ملی فوتبال ایران، صنعت نفت آبادان و صنایع اراک (۲ دوره) سرمربی استقلال در زمان قهرمانی در جام باشگاه‌های آسیا ۱۹۹۰ - ۱۹۹۱ و قهرمان به عنوان بازیکن در جام باشگاه‌های آسیا با استقلال در سال ۱۹۷۰، سرمربی تیم ملی فوتبال در زمان قهرمانی و کسب مدال طلای بازیهای آسیایی ۱۹۹۸، سرپرست باسابقه تیم ملی فوتبال ایران و باشگاه استقلال تهران و پدر عسل پورحیدری، بازیکن تیم ملی بسکتبال بانوان ایران در سن ۷۰ سالگی بر اثر سرطان ریه در تهران - ۱۳۹۵ ش

🔹روز جهانی آگاهی از وقوع سونامی

🔹زادروز پل ساباتیه شیمیدان فرانسوی و برنده ی جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۱۲ میلادی - ۱۸۵۴ م

🔹درگذشت جِيمز ماکسوِل، فيزيک‌دان معروف و بنيان‌گذار قوانين نور و الکتريسيته - ۱۸۷۹ م

🔹زادروز ويل دورانت، نويسنده، فيلسوف و مورخ شهير آمريکايی - ۱۸۸۵ م

🔹ساخت تلويزيون اوليه توسط پل ‌نيپکو مبتکر آمريکايی - ۱۹۰۷ م

🔹بمباران واتیکان توسط قوای متحدین در طی جنگ جهانی دوم - ۱۹۴۳ م

🔹درگذشت آلکسيس کارِل، پزشک برجسته فرانسوی، برنده ی جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی در سال ۱۹۱۲ میلادی - ۱۹۴۴ م

🔹محکومیت صدام به اعدام با چوبه دار - ۲۰۰۶ م

🔹رونمایی از سیستم عامل آندروید توسط گوگل - ۲۰۰۷ م

🔹درگذشت جورج جرداق، نویسنده، شاعر و نمایشنامه‌نویس مطرح مسیحی - ۲۰۱۰ م

🔹انتخابات شصتمین دوره ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا میان دونالد ترامپ و کامالا هریس - ۲۰۲۴ م