منظور از سیستم پیچیده چیست؟

مغز انسان که از ترکیب و تعامل میلیاردها نورون با هم تشکیل شده.

بازارهای مالی که هزاران، میلیون‌ها و گاه صدها میلیون نفر در آن با هم در تعامل هستند و خرید و فروش انجام می‌دهند.

شبکه های اجتماعی که در آن‌ها تعداد بسیار زیادی از کاربران در کنار هم فعالیت می‌کنند، با هم تعامل دارند و رفتارشان بر یکدیگر تأثیر می‌گذارد.

مدل‌های چند میلیون و چند میلیارد پارامتری در یادگیری ماشینی هم نمونهٔ بسیار شناخته‌شده‌ای از سیستمهای پیچیده هستند (البته طبیعی است وقتی این سیستم‌ها تقلیدی از مغز انسان هستند، ساختار کلی‌شان مانند مغز رفتار یک سیستم پیچیده را نشان دهد).

سازمان‌های بزرگ هم نمونهٔ دیگری از سیستم‌های پیچیده هستند. ممکن است در نگاه اول این سازمان‌ها را بسیار مکانیکی و در قاب چارت سازمانی ببینیم. اما چون بازیگران سازمانی به چارت محدود نیستند و نیز تعداد آن‌ها در سازمان‌های بزرگ زیاد است، عملاً به سیستمی پیچیده تبدیل می‌شوند.

به همین شیوه، اکوسیستم‌های طبیعی، سیستم ایمنی بدن، کل سیستم شهرها و زیرمجموعه‌هایشان (فاضلاب شهری، ترافیک شهری،‌ حیوانات شهری و …)، کل بدن انسان، شبکهٔ تأمین برق، اینترنت و زیرساخت‌های نگهداری و انتقال داده‌ها، فرهنگ جوامع، بازی‌های آنلاین که تعداد بسیار زیادی بازیکن دارند، بیماران مبتلا به بیماری‌های مسری، زنجیره‌های تأمین و توزیع و شبکه‌های لجستیک بزرگ، بورس و نیز شبکه پولی و مالی کشور نمونه‌هایی از سیستمهای پیچیده محسوب می‌شوند.