اندیشه سیاسی در دنیای اسلام به سه دسته تقسیم می‌شود:1- شریعت نامه نویسی 2- فلسفه سیاسی 3- سیاست نامه نویسی. در این میان سیاست نامه ذیل سنت گسترده تر اندرز نامه نویسی مطالعه می شوند که از نظر موضوعی شامل دو دسته‌ی اندرزنامههای اخلاقی و سیاسی هستند، اندرزنامههای سیاسی نیز شامل دو دسته‌ی خدای‌نامه‌ها و سیاست‌نامه‌ها می شوند .خدای نامه ها شامل وصایا و عهود می باشد. از اندیشه‌ی سیاسی ایران در دوران پیش از اسلام که همانند یک نظام فکری غالب دارای انسجام و پایداری می‌باشد می‌توان به عنوان دستگاه فکر ایرانی نام برد که بارزترین نمود آن را در سیاست‌نامه (الگوی شهریاری ایرانیان) می‌توان دید.این الگوی شهریاری پس از ورود اسلام به ایران همچنان کارکرد خود را حفظ کرد سپس در اندک زمانی با استحاله‌ی خلافت دینی به سلطنت، الگوی شهریاری ایرانی احیا گردید. اندیشه‌ی سیاسی ایرانشهری دوران باستان دارای مولفه‌های مهمی هست که بعد از ورود اسلام به ایران و مخصوصا از عصر ترکان غزنوی به بعد دچار تحولات اساسی گردیده است از جمله سلطنت، دین، دادگری و سامان سیاسی. از جمله کتبی که در دوره اسلامی، اندیشه‌های سیاسی ایرانشهری در آنها نمود بارز دارند سیاست‌نامه‌ی خواجه نام الملک در عهد سلجوقیان ( 5.ق)، قوتادغوبیلیک (علم سعادت )یوسف خاص حاجب در عهد قراخانیان(4.ق) به نگارش در آمده. قوتادغوبیلیک دارای 6654 بیت و مقدمه‌ای نثر و به شکل مناظره می‌باشد . نوع زبان ترکی این کتاب، جزء زبان های مرده محسوب می شود این کتاب داستان پادشاهی «گون دوغو» است که پادشاهی عادل است. وی برای برقراری عدالت در جامعه، اصول و قوانینی را وضع می‌کند. خلافکاران را مجازات و عالمان را ارج می‌نهد و سمبل این عالمان «آی دوغدو» وزیر او می‌باشد. او در این کتاب درباره‌ی کیفیت و چگونگی مقام پادشاه، وزیر، مشاور عالی و دبیر سولاتی مطرح می‌کند و از «اوگدولموش» فرزند «آی دوغدو» می‌پرسد. به عبارتی نظرات بالاساغانلو و اندیشه‌های سیاسی او همان نظرات «اوگدولموش» می‌باشد و او با نصایح خود، پادشاه را به عدالت می‌خواند. سیاست نامه اثر معروف خواجه نظام الملک طوسی، وزیر و دبیر شهیر سلجوقیان است که در بردارنده یاندیشه های خواجه درباره ی نحوه ی حکومت و سیاست در عصر سلجوقیان می باشد. خواجه در کتاب سیاست نامه تلاش کرده است میان نظریه شاه آرمانی ایرانشهری و آموزش های اسلامی پیوند برقرار کند. سیاست نامه به عنوان مسبب شکل گیری و تداوم گفتمان هایی بود که سلطه حاکمان سیاسی را در افکار عمومی مشروعیت می‌بخشد. در عرصه مطالعات سیاسی، نیازمند یک روش دقیق علمی هستیم. یکی از این روش ها روش کوینتین اسکینر است که قابلیت کاربرد در کلیت عرصه سیاسی مخصوصا اندیشه سیاسی را دارد. روش پیشنهادی وی بر اساس نقد زمینه ای و خوانش هرمنوتیکی متن استوار است. به نظر او مولف از موضع خاصی با نگارش اثر اعلام موضع می کند؛ اما طبعا اقتضائات را در نظر می گیرد و برای بیان نظراتش، قالبی مشخص انتخاب می‌کند و برای تایید مواضعش ازآن چه در قاموس زمانه وجود دارد، به صورت دخل و تصرف بهره می‌جوید. در روش اسکینر برای بررسی یک اثر باید نکات زیر مورد کاوش قرار گیرد: 1. چه چیزی او را به نوشتن برانگیخته (مسائل زمانه)؛ 2. او در جواب به آنها چه نکاتی را از آراء و افکار متعارف اخذ کرده و در آنها چه تغییراتی ایجاد کرده است (پاسخ به زمانه) و هدف این جستار بررسی تطبیقی اندیشهایرانشهری با استفاده از روش اسکینر در دو اثر مذکور می باشد.
.png)
.png)
(3).jpg)
05:54:53
07:26:15
