شبکه‌های نظامی دوره ساسانی در شمال ایران

نظرات متعددی برای تاریخ‌گذاری ساخت دیوار بزرگ گرگان ارائه‌شده است اما تنها در سال‌های اخیر بود که تاریخ‌گذاری علمی بدون تردید ثابت کرد که به‌احتمال زیاد این دیوار در سده پنجم یا اوایل سده ششم میلادی ساخته شده است.

اکنون میدانیم که این دیوار طولانی‌ترین دیوار دفاعی در اواخر روزگار باستان بوده است. این دیوار سه برابر طول دیوار آناستازین بود که از پایتخت امپراتوری روم شرقی در قسطنطنیه استانبول (امروزی محافظت می‌کرد درحالی‌که برخی از دیوارهای پیشین رومی طولانی‌تر بودند اما هیچ‌یک به‌اندازه دیوار بزرگ گرگان به‌صورت مانعی کاملاً منسجم و با مصالح سخت ساخته نشده اند. دیوارهای رومی بسیار دیرتر با ساختاری به شکل یک دیوار آجری ،محکم با یک پشته خاکی بزرگ در پشت و یک کانال عریض در جلو ساخته‌شده‌اند. دیوار چین به شکل امروزی بیش از هزار سال جوان‌تر از دیوار گرگان است درحالی‌که سده‌ها پیش از ساخت دیوار گرگان دیوارهای طولانی در شمال چین وجود داشت که به‌صورت یک نظام پیشرفته علامت‌دهی عمل می‌کرد و با مصالحی غیر از آجر و از جنس مواد با سختی کمتر مانند خاک فشرده یا کوبیده شبیه چینه ساخته‌شده بودند.

هزاران کوره آجرپزی بزرگ کانال‌های طولانی و پل بند برای هدایت آب بر روی دره‌های رودخانه‌ها گواه مقیاس عظیم این پروژه بزرگ است تا همین اواخر بسیاری از پژوهشگران نیز در مورد وجود پادگان دائمی روی دیوار تردید داشتند پژوهش‌های گروه ما نشان داد که بیش از ۳۰ قلعه در امتداد دیوار گرگان به‌طور منسجم وجود دارد که در هر یک از آن‌ها سربازخانه‌های منظمی ساخته‌شده که قسمت‌هایی از آن‌ها سربازخانه‌ها تا دوطبقه ارتفاع داشتند. اجاق‌های متعدد خمره‌های بزرگ ذخیره آذوقه گودال‌های ذخیره‌سازی عمیق و یافته‌های متعدد شواهد دیگری برای وجود یک پادگان دائمی قوی است که در آن شاید حدود ۳۰۰۰۰ سرباز مستقر بودند.