


علاوه بر سالنامههاي رسمي و خداي نامه که به مثابه تاريخ عمومي پادشاهان ايران بوده، تکنگاريهايي نيز در خصوص برخي پادشاهان ايران بر جاي مانده است که براي نمونه ، ميتوان به کارنامک اردشير بابکان اشاره کرد.
مسعودي، مورخ اسلامي قرن سوم و چهارم هجري، در يکي از کتابهاي خود از تاريخ مصور ساسانيان که از مآخذ او در مروجالذهب بوده، ياد کرده است.
«شهرستانهاي ايران» نيز از ديگر آثار تاريخي بر جاي مانده از ايران پيش از اسلام است. اين اثر رساله مختصري است به زبان پهلوي در جغرافياي تاريخي ايران. تدوين نهايي اين رساله، مانند اغلب آثار پهلوي که امروزه در دست داريم، احتمالاً در قرن سوم هجري صورت گرفته است، اما تدوين اوليه آن به اواخر دوره ساساني بر ميگردد.
بنابر مباحث گذشته، ميتوان سه نکته را به عنوان نتايج بحث برشمرد:
1. ايرانيان، در پيش از اسلام، با مفهوم تاريخ و تاريخنگاري ـ به معناي دقيق کلمه ـ آشنا و از آگاهي تاريخي برخوردار بودهاند؛
2. ايرانيان آثار تاريخي مدوّن و مکتوبي ـ در شکلهاي گوناگون ـ از خود برجاي گذاشتهاند و اين آثار مورد استفاده و اقتباس مورخان اسلامي عربينويس و فارسينويس قرار گرفته است؛
3. بينش تاريخي و نيز شيوه تاريخنگاري ايرانيان، بويژه شيوه سالنامهنگاري، برمورخان اسلامي اثر گذارده است.
05:54:53
07:26:15
12:20:00
17:12:25
17:33:24