روزشمار تاریخی

روزشمار تاریخی به سبکی گفته می‌شود که در آن نویسنده حوادث تاریخی را براساس سیر روزانه وقایع می‌نویسد ــ البته ممکن است حوادث و روزها پیوسته نباشند و میان آنها فاصله باشد. این شیوه به صورتهای متنوع و مختلفی نگاشته شده است:

الف‌ــ روزشمار تلخیصی: روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب نوشته باقر عاقلی، روزشمار هفت‌هزار روز نوشته غلامرضا کرباسچی، و روزشمار تاریخ روابط ایران و امریکا نوشته دفتر مطالعات وزارت امورخارجه، از کتابهایی هستند که به‌طورخلاصه و در حد ارائه یک گزارش یک یا دو جمله‌ای، به گزارش و ثبت وقایع و حوادث روزانه اقدام نموده‌اند. این نوع روزشمار تاریخی، نزد محققان تاریخ از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است اما متاسفانه در تاریخنگاری ایران به این نوع از تاریخ‌نویسی کمتر توجه شده است.

ب‌ــ روزشمار تفصیلی: روزشمار تفصیلی، روزشماری است که به‌طورمفصل (فراتر از چند جمله) به شرح حوادث روزانه یک دوره تاریخی می‌پردازد. این سبک روز‌شمارنویسی، مدل دیگری از تاریخنگاری نقلی در تاریخ معاصر ایران به حساب می‌آید. در این شیوه تاریخنگاری، به‌جای‌اینکه یک واقعه را در حد چند عبارت کوتاه یا چند جمله گزارش و روایت‌ کنند، به نگارش و شرح کلیه حوادث مرتبط با آن حادثه یا روز واقعه به‌صورت‌مبسوط می‌پردازند. به‌عنوان‌مثال درخصوص حادثه نوزدهم دی 1356، روزشمار انقلاب اسلامی نوشته‌شده در دفتر ادبیات انقلاب اسلامی حوزه هنری، نمونه بسیار مناسبی به‌شمار می‌رود. این کتاب نمونه کامل یک تاریخنگاری روزشمار تفصیلی است. همچنین کتاب روزشمار جنگ، تهیه‌شده توسط مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، نمونه‌ای دیگر از این شیوه می‌باشد. نمونه‌ای دیگر از این نوع، روزشمار اسناد لانه جاسوسی است که اسناد وقایع دوران تصرف لانه جاسوسی امریکا و ایام دراختیارداشتن جاسوسان امریکایی توسط دانشجویان پیرو خط امام را براساس روزشمار تنظیم کرده است. لازم به ذکر است روزشمارنویسی خود به دو زیر شاخه عام و موضوعی تقسیم می‌شود. در روزشمارنویسی عام، همه حوادث تاریخی واقع‌شده در یک دوره ذکر می‌شوند و سالنامه‌های منتشرشده از سوی موسسه ایران، از این نوع هستند. برای روزشمار موضوعی، می‌توان به کتاب روزشمار روابط ایران و امریکا اشاره کرد.

ج‌ــ سالشمارنویسی: سالشمار تاریخی، عموما در دوره‌های تاریخی طولانی‌مدت و اغلب بدون اعمال دقت، به‌طور روزانه تنظیم می‌شود. در ارتباط با تاریخنگاری انقلاب اسلامی و نیز تاریخ معاصر ایران، جز در حد یک یا چند صفحه در حواشی و یا پایان کتابها، متن دیگری که در ذیل این نوع از تاریخنگاری گنجانده شود، تنظیم نشده است.