خط آرامی

آرامی‌ها از نسل ارم بن سام بن نوح (ع) و شامل قبایلی سامی‌نژاد از اعراب بائده بودند. آرامی‌ها که مردمانی متمدن بودند، از قرن سیزدهم پیش از میلاد دارای خط و الفبا بودند و در پیشرفت و اشاعۀ خط خصوصاً در سوریه و بین‌النهرین نقش بسزایی را ایفا نمودند.

 آنان خط خود را با الفبایی که از الفبای فنیقی مشتق شده بود می‌نوشتند، این الفبا بسیار ساده و نوشتن آن بر پوست و پاپیروس بی‌اندازه آسان بود.

پراکندگی آرامی‌ها در نواحی مختلف مشرق و فعالیت‌های بازرگانی آن‌ها به انتشار خط آرامی کمک شایانی کرد و چون قدرت نظامی آنها از بین رفته بود و ملل بیگانه بیمی از تبلیغات سیاسی و مذهبی آنان نداشتند، در پذیرفتن این خط و زبان اشکالی نمی‌دیدند.
 
از قرن نهم قبل از میلاد دبیران و کاتبان آرامی در دربار آشوریان مشغول کار شدند و هخامنشیان این زبان را زبان امپراطوری خویش قرار دادند. خط آرامی ۲۲ حرف داشته است.

چه زمانی خط آرامی رواج یافت؟
 همان‌گونه که قبلاً اشاره شد خط میخی برای نقر و نقشِ کتیبه ها به کار می‌رفت و مناسب برای نامه‌نگاری و دیگر نیازهای عمومی نبود، ازاین‌رو خط ساده و الفبایی آرامی که از زمان کلدانیان در آسیای صغیر رواج داشت و به تدریج اهمیت پیدا کرد.

ابتدا برای سهولت هرجا به خط میخی مطلبی نوشته می‌شد، نام صاحب خط و اگر نوشته بر روی سفال یا جنس دیگر بود نام خریدار یا فروشنده در کنار آن به خط آرامی نوشته می‌شد، ولی بعدها این خط عمومیت یافت و به تمام قلمرو ایران و آسیای صغیر و مصر نفوذ پیدا کرد.

ازآن‌پس مکاتیب حکام و پادشاهان روابط ملل، روزنامه‌های حکومتی، فرمان‌ها و نوشته‌های عادی با خط آرامی نوشته شد. ترقی روزافزون این خط با حمایت و تقویت پادشاهان هخامنشی حاصل گردید.

پادشاهان معترض آیین و رسوم و خط و زبان ملل تابعه نمی‌شدند و خط آرامی که در نگارش سهل و آسان بود را در تمام کشورهای مفتوحه انتشار دادند.

انتشار زبان آرامی به دو لهجه
زبان آرامی به دو لهجه منشعب گردید: لهجۀ عراقی که آن را آرامی شرقی نامند و لهجۀ سوریه و فلسطین و طور سینا که آرامی غربی گویند. خط آرامی هم به چند شیوه و رسم‌الخط درآمد و آنچه در ایران ما در خط پهلوی قرار گرفت، شیوه و قلم آرامی عراقی بود.

خطوط منشعب شده از آرامی عبارت‌اند از: خطوط فارسی پهلوی (پهلوی اشکانی، پهلوی ساسانی و اوستایی)، خط هندی (سنسکریت) خط عبری، خط سُریانی، تَدمُری، خط نَبَطی، خط مانوی، خط الیمایی، خط پالمیری و خط ماندایی.