تالیفات علوم قرآنی (۶ تالیف) عبدالقاهر

سیدمهدی جلیلی

- « شرح الفاتحه»  یا « تفسیر الفاتحه» که حاجی خلیفه با اسامی «تفسیر عبدالقاهر» و «تفسیر فاتحة الکتاب» از آن یاد کرده است. 
- شرح «الکبیر» معروف به «معتضد»،  بر کتاب اعجاز القرآن ابی عبدالله محمد بن زید واسطی معتزلی(م 306ه.ق). 
- شرح «الصغیر» بر کتاب اعجاز القرآن ابی عبدالله محمد بن زید واسطی معتزلی(م 306ه.ق). 
- «الرسالة الشافیه» یا «الرسالة الشافیة فی اعجاز القرآن الکریم». هدف جرجانی در این رساله، اثبات عجز عرب از معارضه قرآن است. عبدالقاهر در این کتاب، قرآن را به خودی خود در کل زمان و مکان معجزه ای می داند که به واسطه وحی الهی است نه اثری که از راه الهام حاصل گردیده باشد. برخی این اثر را به دلیل شباهت موضوعی و شیوه ارائه به عنوان کتابی مستقل ندانسته و آن را بخشی از کتاب دلائل الاعجاز خوانده اند اما در صفحه نخست آن وجود عبارت صریح « هذه الرسالة خارجة من کتبه الموسوم بدلائل الاعجاز» نشانگر مستقل بودن این کتاب است. این اثر نیز با مشخصات زیر منتشر شده است: 
- الرسالة الشافیة، در ثلاث‌ رسائل‌ فی‌ اعجاز القرآن‌، چاپ‌ محمد خلف‌اللّه‌ و محمد زغلول‌ سلام‌، مصر: دارالمعارف‌، [بی‌تا.] 
- مقدمه کتاب دلائل الاعجاز با نام « المدخل فی دلائل الاعجاز» نیز به عنوان اثری مستتقل در برخی منابع ذکر شده است که نسخه ای از آن به شماره 54 بلاغت به تاریخ 568ه.ق از روی نسخه ای به خط خود جرجانی در معهد المخطوطات دانشگاه الدول العربیة موجود است. 
- «درج الدُّرر فی تفسیر الآی و السُّور» که تفسیری بلاغی و نحوی بر قرآن کریم است و عالمان، کتابشناسان و فهرست نگارانی چون؛ داوودي در طبقات المفسرين، ادنه وي در طبقات المفسرين، عادل نويض در معجم المفسرين،اسماعيل پاشاي بغدادي در هديه العارفين، حاجي خليفه در کشف الظنون و سرانجام بروکلمان در تاريخ الادب العربي به کتاب يادشده و انتساب آن به جرجاني اشاره کرده اند. این تفسیر دو بار تا کنون انتشار یافته. نخست با عنوان بالا، به تصحیحِ وليد بن احمدبن صالح الحسين و اياد عبداللطيف القبيس؛ بريطانيا، سلسله اصدارات دارالحکمه،1429ق و در چهار جلد و بار دوم؛ با تحقيقِ طلعت صلاح الفرحان و محمداديب شکور و با عنوان درج الدرر في تفسير القرآن العظيم المنسوب الي عبدالقاهر الجرجاني، در اردن، به وسيله«دارالفکر ناشرون و مورخون» در دو جلد.