تاریخچه پیدایش دیوار تاریخی گرگان

آغاز احداث این سازه دفاعی را به «یزدگرد اول» و اتمام آن را به «انوشیروان ساسانی» نسبت می دهند. در بررسی کتاب های تاریخی مشهود است که در دوره های متفاوت، به ویژه در دوره پادشاهی و سلطنت سامانیان و اشکانیان، گرگان منطقه مقاومت سلاطین بزرگ این دو سلسله در برابر دشمن بوده است. این بنا، طویل ترین اثر معماری تاریخی ایران است که ساخت آن طی مدت ۹۰ سال انجام شده است. در طی این سال ها، ساخت این دیوار از کنار دریای خزر در ناحیه میشگان شروع و تا کوه های گلیداغ در شمال شرقی کلاله امتداد یافت.

جالب است بدانید که این سازه کم نظیر و با شکوه ۲۰۰ کیلومتری، رتبه اول از نظر بزرگی در میان دیوارهای آجری جهان را به خود اختصاص داده است. این دیوار تاریخی که ارتفاع آن از ۶ متر تا ۸ متر برآورد شده است، یکی از آثار شگفت انگیز  معماری قبل از اسلام بوده و نمونه ی بارز از به کار گیری مصالح بوم آورد است. آجرهای این دیوار که در ده ها میلیون قالب ساخته شده اند برای استحکام بیشتر در کوره های متعدد و ۱۵۰ کارگاه ساخت آجر که در حاشیه همین دیوار قرار گرفته بودند پخته می شدند و این یعنی یک کارگاه صنعتی بسیار بزرگ برای احداث این دیوار در این منطقه وجود داشته است. همچنین این دیوار سرخ شامل تاسیسات پیوسته ای مثل خندق، سد، تعدادی قلعه و کانال های عبور دهنده آب نیز بوده است. شواهد روی یکی از این دژها نشان از وجود سربازانی دارد که همچنان پس از گذشت یک قرن در این دژ حضور داشتند و این دیوار دفاعی فعال بوده است.

قدمتی بیشتر از دیوار چین

بسیاری از کارشناسان بر این عقیده اند که دیوار گرگان و دیوار چین در یک زمان و برای مقابله با حمله مهاجمان بیگانه ای از قبایل صحرانورد به نام هپتان ها، ساخته شده اند. این قبایل مهاجم بر طبق رسم قومی خود زندگی می کردند و برای رفتن به مراتع سرسبزتر و بهتر، به مرزهای شمالی ایران هجوم می بردند. اما این سازه دفاعی یکی از پیشرفته ترین و باشکوه ترین آثار قرن پنجم یا ششم میلادی بوده است و بیش از ۱۰۰ سال قبل تر از دیوار بزرگ چین که دیواری خشتی است، از آجر ساخته شده است. متاسفانه اکنون تقریبا بیشتر بخش های این دیوار از بین رفته است و بخش های کوچکی از آن در زیر خاک مدفون مانده اند.