بی‌معنایی حیات و نسبی‌گرایی افراطی

احساس بی‌معنایی و بی‌هدفی در عالم مدرن، و میوه آن یعنی نیهیلیسم یا پوچ‌گرایی، چیزی است که زندگی انسان‌ها را در جوامع مدرن در معرض فروپاشی قرار داده است. نیچه، فروپاشی ساختارهای عمیق معنایی جامعه غربی را بحرانی عمیق و حاصل دگرگونی اساسی نگرش اخلاقی- معنوی غرب می‌دانست. مشکل نیهیلیسم یا پوچ‌گرایی این است که اگر انسان‌ها نتوانند زندگی خود را معنادار و هدفمند کنند، به‌سرعت از زندگی سرخورده می‌شوند و حتی ممکن است به خودکشی روی آورند. این باور که همه ارزش‌ها بی‌پایه یا در حد رادیکال نسبی هستند و هیچ چیز را نمی‌توان شناخت، به خوشبختی واقعی نمی‌توان رسید و با مرگ همه چیز به پایان می‌رسد، اغلب با بدبینی، ناامیدی و یأس شدید در زندگی همراه است و نشانه بارز پوچ‌گرایی است. برخی گزارش‌ها می‌گوید که تقریبا یک درصد از مردم در یک کشور غربی تمایل به نیهیلیسم دارند. براساس داده‌های اخیر، میزان خودکشی در کشورهای غربی که از درجه رفاه بالایی قرار دارند- و یکی از مهم‌ترین عوامل خودکشی همین پوچ‌گرایی است- رو به افزایش بوده است. به‌هرحال بی‌معنایی، نسبیت رادیکال و پوچ‌گرایی به آزار دهنده‌ترین عنصر در جوامع مدرن تبدیل شده است. به‌قول علامه محمدتقی جعفری «هر لحظه‌اى که در زندگانى انسانى بدون آگاهى به حکمت وجود خویش و بدون توجه به اینکه از کجا آمده و به کجا می‌رود سپرى شود، مرگ ابدى است.»