ابوعبیده و علم نحو و نقد شعر

برخی ابوعبیده را از نحویان بزرگ شمرده و او را در طبقه اصمعی و ابوزید انصاری نهاده‌اند. 

وی نحو را در مکتب اخفش و یونس نحوی آموخته بود 

و کتابی نیز در نحو به نام اعراب القرآن نوشته بوده است. 

به‌علاوه مجازالقرآن وی نیز بیش‌تر جنبه نحوی دارد. با این حال، درخور توجه است که وی از نخستین کسانی است که در مقابل نحویان و قواعد نحوی بغرنجی که به دست هم‌روزگارانش پایه‌ریزی شده بود، بانگ اعتراض برآورد. او نه تنها به قواعد نحوی مکتب‌های بصره وکوفه اعتنا نمی‌کرد، نحویان را دروغگو نیز می‌خواند. 

و معتقد بود که باید از قواعد نحوی دست و پاگیر پرهیز کرد. 

از همین رو، با این‌که در روزگار وی بزرگ‌ترین اثر نحوی یعنی الکتاب به دست دانشمند هم وطنش سیبویه نوشته شده بود، در هیچ‌یک از منابع کوچک‌ترین اشاره‌ای به روابط وی با سیبویه و یا استاد او خلیل بن احمد نشده است. ابوعبیده در مسائل نحوی شیوه‌ای مستقل داشته و در شرح آیات و اشعار بیش‌تر بر ذوق و دانش لغوی خود متکی بوده است. از همین رو آنان که آراء وی را درنمی‌یافتند، به ویژه پس از تألیف کتاب المجاز، او را به ناآگاهی در مسائل نحوی و علوم قرآنی متهم کردند و گفتند که وی در تفسیر قرآن مرتکب اشتباه شده و آیات را به رأی خود تفسیر کرده است. 

۱۲ - در نقد شعر

ابوعبیده در نقد اشعار نیز تبحر داشت و در روزگار خود از منتقدان شعر شمرده می‌شد. 

گرچه آراء او در این زمینه چندان عمیق و موشکافانه نیست و از حدود عبارات رایجی چون «هو اشعر من…» و «هذا الشعر افضل من …» در نمی‌گذرد، باز از این جهت که از مایه‌های آغازین نقد شعر به شمار می‌رود، حائز اهمیت فراوان است. ابوعبیده خود نیز اندک اشعاری سروده است. 

برخی شعر او را ضعیف و سست خوانده اند 

و برخی نیز گفته‌اند در سرودن اشعار وزن و عروض را رعایت نمی‌کرده است. 

ابواحمد عسکری نیز بخشی را به تصحیفات وی اختصاص داده است.